Open brief aan de Brusselse volksvertegenwoordigers: “Wij dringen er bij u op aan uw controlebevoegdheid ten aanzien van de regering uit te oefenen”

Brussel Natuur is, samen met 26 andere verenigingen en burgercollectieven, medeondertekenaar van de open brief die is gepubliceerd door Le Soir, waarin de Brusselse volksvertegenwoordigers wordt gevraagd in te grijpen om ervoor te zorgen dat het vonnis wordt nageleefd dat een bouwstop instelt voor onbebouwde terreinen van meer dan 0,5 ha.

(automatische vertaling)

Op 29 oktober 2025 heeft de Franstalige rechtbank van eerste aanleg van Brussel een belangrijk vonnis gewezen met betrekking tot de aanpassing van het grondgebied aan de gevolgen van de klimaatverandering, de biodiversiteit en de natuur in de stad. Gezien de grote risico's die de klimaatverandering met zich meebrengt voor de Brusselaars, gezien de wetenschappelijke consensus over de essentiële rol van natuurgebieden om ons aan deze nieuwe realiteit aan te passen, en gezien het feit dat het Gewest zelf de noodzaak erkent om de trend van bodemverharding te stoppen en zelfs om te keren, heeft de rechtbank het Brussels Hoofdstedelijk Gewest veroordeeld tot “het nemen van de nodige maatregelen om de verstedelijking en de verharding van onbebouwde terreinen en percelen van meer dan 0,5 ha op zijn grondgebied op te schorten, en dit tot de goedkeuring van het PRAS […] en uiterlijk tot 31 december 2026”.

Vijf maanden later, op 8 april 2026, publiceerde de Brusselse regering een circulaire waarin zij de ambtenaren van de diensten Urban en Brussel Leefmilieu opdroeg: “alle aanvragen verder te behandelen: er zal geen moratorium worden toegepast” (onderstreept door de regering).

In deze tekst geeft de regering op geen enkele wijze aan hoe zij de door de rechtbank opgelegde opschorting zal naleven. Ze verklaart daarentegen dat ze van plan is de vergunningsprocedures voor tijdelijk beschermde natuurgebieden voort te zetten. Maar instructies geven om de vergunningsprocedures voort te zetten, zelfs op een strengere manier, door van aanvragers te eisen dat ze uitleggen hoe hun project de klimaatimpact zou beperken, is niet hetzelfde als instructies geven om de verstedelijking en de verharding van de betreffende gebieden op te schorten.

Door zo te handelen zaait de regering verwarring en creëert ze nieuwe problemen:

• ze wekt bij projectontwikkelaars de indruk dat het vonnis geen opschortende werking heeft, wat niet klopt,

• ze geeft niet aan of ze vergunningen zal afgeven of niet, ondanks de belofte om de aanvragen te behandelen, wat leidt tot ernstige rechtsonzekerheid,

• als er daadwerkelijk vergunningen zouden worden afgegeven voor de locaties en terreinen waarop het vonnis betrekking heeft, zouden deze de houders recht geven op schadevergoeding in geval van niet-uitvoering. Maar zolang de Regio niet over een aangepast PRAS beschikt, zullen deze vergunningen waarschijnlijk niet kunnen worden uitgevoerd. Bovendien zouden ze systematisch worden aangevochten. De Regio neemt dus het risico om zowel een juridische opstopping als onnodige en vermijdbare schulden te creëren.

Deze problemen zouden kunnen worden voorkomen door het vonnis correct toe te passen. Ze vloeien voort uit de ongelukkige bedoeling achter deze tekst: deze circulaire is een duidelijke poging van de regering om zich te onttrekken aan de uitspraak van de rechter.

Op grond van de scheiding der machten is de regering echter verplicht een vonnis uit te voeren dat voor de Regio bindend is. Zij kan in beroep gaan tegen de uitspraak – wat zij op 27 maart 2026 heeft gedaan – maar in afwachting van de uitspraak in hoger beroep is zij verplicht de beslissing van de rechtbank van eerste aanleg uit te voeren. Het feit dat zij dit weigert, vormt een zeer ernstig probleem van niet-naleving van de scheiding der machten.

De democratie ontstaat uit het evenwicht tussen de drie machten: de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht. Als een van deze machten verzwakt of niet wordt gerespecteerd door de andere pijlers, verdwijnt het evenwicht en gaat de democratie ten onder. Wat gebeurt er met de democratie als de regering alleen regeert, zonder waarborgen, en de wet aan haar laars lapt? Welke garanties zijn er nog om willekeur te voorkomen als een van de gevestigde machten eenzijdig besluit dat zij geen rekening hoeft te houden met de andere machten?

Daarom wenden wij ons tot u, regionale volksvertegenwoordigers en leden van het Regionaal Parlement. Het Parlement beschikt immers over de grondwettelijke bevoegdheid om toezicht te houden op de regering. Deze bevoegdheid is tegelijkertijd een plicht. Het is aan de volksvertegenwoordigers om ervoor te zorgen dat de regering haar taak naar behoren uitvoert, binnen het kader van de door het Parlement vastgestelde begroting, de wet en met inachtneming van de scheiding der machten, die de democratie waarborgt.

Als verenigingen en collectieven die actief zijn voor de bescherming van de natuur in Brussel, als burgers van alle politieke stromingen en als democraten vragen wij u dan ook om in te grijpen.

De regering kan de Regio niet ertoe brengen zich te onttrekken aan de gevolgen van het vonnis van de rechtbank, zoals zij met deze circulaire probeert te doen: deze moet dan ook worden ingetrokken. Wij vragen u hiertoe actie te ondernemen.

Om ervoor te zorgen dat deze controle in het openbaar plaatsvindt en aanleiding geeft tot democratische debatten en beraadslagingen waarvan elke burger kennis moet kunnen nemen, verzoeken wij u dit punt op de agenda te plaatsen van de volgende plenaire zitting van het Parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Zoals u weet, staat het vertrouwen van de burgers in het representatieve systeem al zwaar onder druk. In dit verband willen we uw aandacht vestigen op het bijzonder schadelijke karakter van de poging van de regering. Het vonnis in kwestie herinnert ons niet alleen aan de Europese klimaatverplichtingen, maar vloeit ook voort uit een wens die door veel Brusselaars wordt gedeeld, is gebaseerd op een wetenschappelijke consensus en steunt op de toezeggingen van de Regio zelf. Proberen zich hieraan te onttrekken, betekent het signaal afgeven dat de Regio al deze ontwikkelingen minacht.

Meer fundamenteel nog: de houding die de regering heeft aangenomen, loopt haaks op een van de meest cruciale uitdagingen van onze eeuw. We weten namelijk dat we, om de vernietiging van de biodiversiteit – zonder welke we niet kunnen leven – te beperken en ons aan te passen aan de sociale, gezondheids- en economische gevolgen van de klimaatverandering, die allemaal enorm en toenemend zijn, onmiddellijk iets heel eenvoudigs moeten doen, maar dat politieke moed vereist: stoppen met het vernietigen van de natuur. Dit geldt overal, en natuurlijk ook in onze stad-regio.

Wij vragen u om hiertoe over te gaan, met de urgentie en vastberadenheid die de huidige situatie vereist.

Ondertekenende verenigingen (in alfabetische volgorde):

• AQABEF – Association des quartiers d’Auderghem et Boitsfort pour la protection des étangs et forêts

• Association de Comités de Quartier Ucclois

• Bruxelles Nature

• CCN Vogelzang CBN

• CEBE-MOB (Commission de l’Environnement de Bruxelles et Environs asbl – Milieu Commissie Brussel en Omgeving vzw)

• Comité de quartier Saint-Denis/Stop-Inondations

• Comité de Quartier du Vieux-Sainte- Anne à Auderghem

• Commission ornithologique de Watermael-Boitsfort

• Connexion Nature

• EGEB – États Généraux de l’Eau à Bruxelles

• Grands-Parents pour le climat

• Kauwberg Nature asbl

• La Minute Sauvage

• Les Amis de la Forêt de Soignes asbl

• Les Ami.e.s du champ des Cailles (ACDC)

• Les amis du Heyselbeek

• Ligue Royale Belge pour la Protection des Oiseaux

• Marais Wiels Moeras

• Natagora Bruxelles

• Parcelles asbl

• POWER4trees

• Sauvegardons Neerpede

• Sauvons la friche Josaphat

• Save Bergoje Trees

• Save Donderberg

• Tuiniersforum des Jardiniers

• We Are Nature.Brussels.

De vereniging We Are Nature werkt op vrijwillige basis. Het voeren van rechtszaken is duur. Als u het werk van We Are Nature financieel wilt steunen, kunt u een donatie storten op rekeningnummer: BE95 5230 8147 8358 (naam: We Are Nature Brussels). Elke bijdrage telt.

Hartelijk dank voor uw vrijgevigheid!